در حال ویرایش مرخصی زایمان

'''مرخصی زایمان:''' مرخصی زایمان، دوره‌ای قانونی است که به بانوان شاغل تحت پوشش بیمه اجباری تامین اجتماعی اعطا می‌شود تا در طول دوران بارداری و پس از زایمان، به استراحت و مراقبت از سلامت خود و فرزندشان بپردازند.

== مرخصی زایمان در قانون کار ==

مطابق با ماده ۷۶ قانون کار و ماده ۶۷ قانون تامین اجتماعی، این مرخصی شامل پرداخت غرامت دستمزد ایام بارداری و حفظ سوابق بیمه‌ است. در مقایسه با مرخصی استعلاجی، مرخصی زایمان با هدف حمایت از مادران در نظر گرفته شده و مزایای مالی و شغلی ویژه‌ای برای آن‌ها به همراه دارد. 

مرخصی زایمان جزء سوابق کاری فرد محسوب می‌شود و در این مدت، همهٔ حقوق و مزایای مادر از جمله عیدی، سنوات و سایر مزایا باید به طور کامل پرداخت شود.

=== مدت زمان مرخصی زایمان چقدر است؟ ===

مدت زمان مرخصی زایمان برای زنان باردار، مطابق قانون کار، ۹ ماه تعیین شده است که از این ۹ ماه، حداقل سه ماه باید بعد از زایمان باشد.

در صورتی که نوزاد دوقلو یا چندقلو باشد، مدت این مرخصی به ۱۲ ماه افزایش پیدا می‌کند که مادر فرصت بیشتری برای مراقبت از فرزندان خود داشته باشد. 

مرخصی زایمان با حفظ حقوق و مزایا به مادران تعلق می‌گیرد و سازمان تأمین اجتماعی موظف است که کل این دوره را تحت پوشش بیمه‌ای قرار دهد. بنابراین کارفرما موظف است که این حق قانونی را رعایت کرده و امکان استفاده مادران از این مرخصی را فراهم کند.

چه زمانی باید برای مرخصی زایمان اقدام کرد؟

به طور معمول مرخصی زایمان از زمان تولد نوزاد آغاز می‌شود، اما در صورتی که مادر در ماه‌های پایانی بارداری نیاز به استراحت داشته باشد، می‌تواند از دو راه اقدام کند: 

۱. استفاده از مرخصی استعلاجی قبل از زایمان تامین اجتماعی

۲. آغاز به مرخصی زایمان با گواهی پزشک

بنابراین، زنان شاغل بیمه‌شده این امکان را دارند که حتی در طول بارداری هم از مرخصی استفاده کنند، هرچند در برخی شرایط این مرخصی امکان دارد که بدون حقوق باشد.

'''نکته:''' حداقل سه ماه از مرخصی زایمان باید پس از تولد نوزاد استفاده شود. این ضرورت قانونی با هدف حمایت از سلامت مادر و نوزاد و همچنین حفظ حقوق شغلی مادران در نظر گرفته شده است.

مرخصی استعلاجی قبل از زایمان تامین اجتماعی

زنان بارداری که تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی هستند، در صورت بروز مشکلات یا بیماری‌های مرتبط با بارداری، می‌توانند با تأیید پزشک معالج از مرخصی استعلاجی قبل از زایمان استفاده کنند. این مرخصی مجزا از مرخصی زایمان بوده و مدت آن از دوره مرخصی زایمان کسر نمی‌شود. همچنین دوران مرخصی استعلاجی به عنوان سوابق بیمه‌ای شخص ثبت شده و غرامت دستمزد آن توسط سازمان تامین اجتماعی پرداخت می‌شود. 

شرایط استفاده از مرخصی استعلاجی در دوران بارداری به شرح زیر است: 

برای مرخصی‌های کمتر از ۱۵ روز، ارائه گواهی پزشک معالج کافی است.
برای مرخصی‌های  ۱۵ تا ۶۰ روز، تایید پزشک معتمد سازمان تأ‌مین اجتماعی ضروری است.
برای دوره‌های بیش از ۶۰ روز، تایید شورای پزشکی تامین اجتماعی مورد نیاز است.

شرایط مرخصی زایمان سه ماه قبل از زایمان چگونه است؟
با اینکه قانون اجازه استفاده از ۲ ماه مرخصی زایمان قبل از زایمان را می‌دهد، اما با تشخیص پزشک معتمد، امکان دریافت مرخصی استعلاجی سه ماه قبل از زایمان یا برای مدت طولانی‌تر وجود دارد. این مرخصی استعلاجی به‌عنوان بخشی از حمایت‌های پزشکی تامین اجتماعی محسوب می‌شود و نیازمند ارائه گواهی پزشکی معتبر است. به این ترتیب، مادران می‌توانند در صورت بروز مشکلات یا عوارض دوران بارداری، زودتر استراحت کنند.

شرایط مرخصی زایمان چیست؟

برای استفاده از مرخصی زایمان و دریافت حقوق از سازمان تامین اجتماعی، زنان باردار باید شرایط زیر را رعایت کنند:

پرداخت حداقل ۶۰ روز حق بیمه در یک سال قبل از زایمان.
عدم اشتغال در طول مرخصی و عدم دریافت حقوق از محل کار.
مشغول به کار بودن یا استفاده از مرخصی استحقاقی در زمان اعلام بارداری.
عدم ترک کار یا اخراج در زمان اعلام درخواست مرخصی.

مطابق قانون اصلاح ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی، مدت زمان مرخصی زایمان از ۶ ماه به ۹ ماه (۲۷۶ روز) افزایش یافته است.

این مرخصی می‌تواند با تشخیص پزشک متخصص قبل یا بعد از زایمان تقسیم شود، ولی حداقل سه ماه آن باید پس از زایمان باشد.

در صورت زایمان زودرس، مادر می‌تواند از باقی‌مانده مرخصی پس از تولد استفاده کند.

طبق قانون، قرارداد کار در طول مرخصی زایمان به حالت تعلیق در می‌آید. به این معنا که پس از پایان دوره مرخصی، سازمان موظف است، کارمند را به جایگاه شغلی قبلی خود بازگرداند. اغلب سازمان‌ها و مجموعه‌های اقتصادی از این قانون پیروی می‌کنند و در عمل مشکلی برای اجرای آن وجود ندارد. با این حال، اگر سازمانی در طول این مرخصی اقدام به اخراج کارمند یا عدم پذیرش مجدد او کند، فرد می‌تواند با ارائه مدارک لازم، شکایت خود را به اداره کار اعلام کند.

مرخصی شیردهی زنان شاغل

طبق ماده ۷۸ قانون کار، مادران شاغل حق استفاده از مرخصی شیردهی در محل کار را دارند. این مرخصی به آن‌ها امکان می‌دهد تا پایان دو سالگی فرزند خود، پس از هر سه ساعت کار، نیم ساعت برای شیردهی به کودک اختصاص دهند. این زمان جزء ساعات کاری محسوب شده و هیچ‌گونه تأثیری بر حقوق یا مرخصی زایمان ندارد.

مادرانی که محل نگهداری فرزندشان در نزدیکی محل کار است، می‌توانند این مرخصی یک ساعته را در سه نوبت روزانه استفاده کنند، مشروط بر اینکه مجموع زمان مرخصی در روز از یک ساعت تجاوز نکند. همچنین، برای مادران دارای فرزندان دوقلو یا چند قلو، مدت مرخصی شیردهی در محل کار به دو ساعت در روز افزایش می‌یابد.

نکته مهم

این مرخصی، قابل ذخیره‌سازی یا تبدیل به وجه نقد نیست و صرفاً برای استفاده در همان روز و با هدف شیردهی به کودک در نظر گرفته شده است.

=== حقوق مرخصی زایمان ===

مطابق با ماده ۵۹ قانون تأمین اجتماعی، زنان شاغل که در یک سال قبل از زایمان خود حداقل ۶۰ روز حق بیمه پرداخت کرده باشند، می‌توانند در طول مرخصی بارداری خود، مبلغی معادل ۲/۳ حقوق ماهیانه خود را به عنوان کمک‌هزینهٔ بارداری از تامین اجتماعی دریافت کنند.

میزان حقوق مرخصی زایمان طبق فرمول زیر محاسبه می‌شود:

مبلغ قابل پرداخت = تعداد روزهای استراحت × (۳ / ۲) × متوسط دستمزد روزانه در ۹۰ روز قبل از استراحت

برای محاسبه دقیق‌تر میزان این حقوق، ابتدا باید متوسط دستمزد روزانه در سه ماه آخر کار محاسبه شود. این دستمزد شامل حقوق پایه، حق مسکن، حق اولاد و سایر مزایای ماهیانه است. سپس دو سوم از این مقدار به عنوان مبلغ قابل پرداخت به فرد در ایام مرخصی تعیین می‌شود.