در حال ویرایش طبقه بندی مشاغل

'''طبقه بندی مشاغل:''' هر شغل با توجه به مشخصه‌های خود، به پیش‌نیازهایی نیاز دارد که میزان حقوق دریافتی و سایر مزایا، بر اساس همین مشخصه‌ها و تفاوت‌ها تعیین خواهد شد. بی‌شک تعیین این پیش‌نیازها به‌صورت مستقل امکان‌پذیر نیست و به یک فرایند مشخص نیاز دارد که بر اساس آن، هر شغل محدوده وظایف معینی داشته باشد و فرد شاغل در آن جایگاه، دستمزدی متناسب با حیطه‌ی فعالیت‌هایش دریافت کند. این فرایند، طبقه بندی مشاغل نام دارد.

== طرح طبقه بندی مشاغل در قانون کار ==

طرح طبقه‌بندی مشاغل که توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران تدوین شده است، هدف استانداردسازی شرایط کاری و رعایت عدالت در پرداخت‌ها را دنبال می‌کند. این طرح شامل قوانینی از جمله بیمه کارکنان, تعیین حداقل حقوق و دستمزد را شامل می‌شود. هم‌چنین بر اساس پیش‌نیازهای هر شغل، میزان حقوق و مزایای مناسب طبق طرح طبقه بندی مشاغل تعیین می‌شود. هر شغلی بر اساس این طرح دارای وظایف مشخص و حقوق متناسب با آن وظایف است.

اجرای این طرح برای کلیه کسب‌وکارهای مشمول این طرح الزامی است و به نیروهای کار امکان می‌دهد تا به حقوق عادلانه‌تری دست یابند. در این مقاله به تشریح اهداف، مشمولین و دستورالعمل‌های طرح طبقه‌بندی مشاغل خواهیم پرداخت.

این طرح که جزئی از قانون کار ایران است، به طبقه‌بندی کلیه مشاغل در هر سازمان از بالاترین تا پایین‌ترین سطح می‌پردازد. این طرح بر اساس عواملی مانند تخصص، مهارت‌ها و اهمیت شغلی تعریف می‌شود. در طرح طبقه‌بندی جزئیاتی مانند میزان تحصیلات، مهارت‌های لازم، حوزه کاری و انتظارات از شاغل مشخص می‌شوند و بر اساس آن‌ها میزان حقوق تعیین خواهد شد. 

در ماده ۴۸ قانون کار به صراحت اشاره شده است که به منظور جلوگیری از بهره‌کشی از کار دیگری، وزارت تعاون، کار و رفاه احتماعی موظف به راه اندازی این طرح در کارگاه‌های مشمول است. همچنین در ماده ۴۹ قانون کار به وظیفه کارفرمایان مشمول در خصوص نحوه پیاده‌سازی و اجرای این طرح نیز اشاره اشده است.

این طرح به جلوگیری از سوءاستفاده‌های کارفرمایان و استانداردسازی مشاغل کمک می‌کند. در واقع با پیاده‌سازی این طرح بهره‌کشی‌های خارج از عرف بابت انجام فعالیت‌ها و نادیده گرفتن حقوق کارکنان کاهش پیدا می‌کند که هر فرد شاغل از حقوق، وظایف و شرح دقیق شغل خود آگاه باشد تا از انجام کار اضافی جلوگیری شود. سپس با توجه ‌به جایگاه هر فرد پرداخت حقوق و دستمزد به دقیق‌ترین شکل ممکن انجام شود.

=== مشمولین طرح طبقه بندی مشاغل ===

مطابق مواد 48 و 49 قانون کار دو دسته از کسب‌وکارها ملزم به اجرای طرح طبقه‌بندی مشاغل هستند:

کارگاه‌هایی با تعداد پرسنل 50 نفر یا بیشتر
شرکت‌های خدماتی، اعم از پیمانکاری و تامین نیروی انسانی که طرف قرارداد با دستگاه‌های اجرایی هستند.

بنابراین، قانون طبقه‌بندی مشاغل شامل کسانی می‌شود که در کارگاهی با حداقل ۵۰ کارگر یا در شرکت‌های طرف قرارداد اداره‌های اجرایی مشغول به کار هستند. کارفرماها موظف‌اند طرح طبقه‌بندی مشاغل را پیاده‌سازی کرده و آن را برای کلیه کارکنان خود اعمال کنند.